پاسخ کوتاه این است: بله، ایمپلنت یک روزه واقعیت دارد؛ اما نه برای همه افراد و نه به این معنا که تمام مراحل درمان و جوش خوردن ایمپلنت با استخوان در ۲۴ ساعت کامل می‌شود.
در بیماران واجد شرایط، می‌توان پایه ایمپلنت را در همان جلسه در استخوان فک قرار داد و در صورت دستیابی به ثبات اولیه مناسب، یک روکش یا پروتز موقت نیز روی آن قرار داد. به این ترتیب بیمار می‌تواند در همان روز با دندان موقت مطب را ترک کند. اما جوش خوردن کامل پایه ایمپلنت با استخوان فک همچنان به زمان نیاز دارد و روکش نهایی معمولاً پس از طی دوره ترمیم نصب می‌شود.
در ادامه توضیح می‌دهیم که ایمپلنت یک روزه دقیقاً چیست، برای چه کسانی قابل انجام است و کدام بخش از تبلیغات مربوط به آن ممکن است گمراه‌کننده باشد.
ایمپلنت یک روزه چیست؟
ایمپلنت یک روزه یا ایمپلنت فوری روشی است که در آن تلاش می‌شود فاصله زمانی میان خارج کردن دندان، کاشت پایه ایمپلنت و تحویل دندان موقت تا حد امکان کاهش پیدا کند.
در شرایط مناسب، ممکن است دندان غیرقابل نگهداری خارج شود و پایه تیتانیومی ایمپلنت بلافاصله در محل مناسب استخوان فک قرار گیرد. اگر ایمپلنت از ثبات اولیه کافی برخوردار باشد، امکان قرار دادن روکش موقت نیز وجود خواهد داشت.
بنابراین وقتی گفته می‌شود «ایمپلنت در یک روز»، معمولاً منظور این نیست که در همان روز ایمپلنت کاملاً با استخوان فک جوش می‌خورد؛ بلکه منظور این است که مرحله کاشت ایمپلنت و در برخی بیماران تحویل دندان موقت، در یک جلسه انجام می‌شود.
این تفاوت بسیار مهم است.
پس ایمپلنت یک روزه تبلیغ نیست؟
خیر؛ اصل این روش از نظر علمی و درمانی وجود دارد. اما عبارت «یک روزه» زمانی می‌تواند جنبه تبلیغاتی و گمراه‌کننده پیدا کند که بدون بررسی وضعیت بیمار این تصور ایجاد شود که هر فردی می‌تواند در یک جلسه صاحب ایمپلنت و روکش دائمی شود.
در واقع سه موضوع را باید از یکدیگر جدا کرد:
کاشت فوری ایمپلنت: پایه ایمپلنت بلافاصله یا مدت کوتاهی پس از خارج کردن دندان قرار داده می‌شود.
بارگذاری فوری: در صورت وجود شرایط مناسب، دندان یا پروتز موقت در مدت کوتاهی روی ایمپلنت قرار می‌گیرد.
روکش نهایی: معمولاً پس از طی دوره ترمیم و اطمینان از شرایط ایمپلنت و بافت‌های اطراف ساخته و نصب می‌شود.
بنابراین یک مرکز حرفه‌ای پیش از وعده «ایمپلنت یک روزه» ابتدا باید وضعیت استخوان، لثه، محل دندان، نحوه قرارگیری ایمپلنت و شرایط عمومی بیمار را بررسی کند.
چرا نمی‌توان جوش خوردن ایمپلنت را یک روزه کرد؟
پس از قرار گرفتن پایه تیتانیومی ایمپلنت در استخوان، فرآیندی به نام Osseointegration یا اُسواینتگریشن اتفاق می‌افتد. طی این فرآیند، استخوان اطراف ایمپلنت با سطح آن ارتباط پایدار پیدا می‌کند.
این یک فرآیند بیولوژیک است و برای تکمیل شدن به زمان نیاز دارد.
بنابراین تکنولوژی دیجیتال می‌تواند جراحی را دقیق‌تر و در برخی موارد کم‌تهاجمی‌تر کند، طراحی و ساخت پروتز را سرعت ببخشد و امکان تحویل سریع دندان موقت را فراهم کند؛ اما نمی‌تواند فرآیند طبیعی ترمیم استخوان را به چند ساعت کاهش دهد.
به همین دلیل بهتر است عبارت «ایمپلنت یک روزه» را به معنی کاشت و تحویل دندان موقت در یک روز برای بیماران مناسب در نظر بگیریم.
“Classic protocols propose that implants should receive no loading during the osseointegration period, usually 3 to 4 months in the mandible and 6 to 8 months in the maxilla.”
«پروتکل‌های کلاسیک توصیه می‌کنند که در طول دوره اُسواینتگریشن، ایمپلنت تحت بار قرار نگیرد؛ این دوره معمولاً ۳ تا ۴ ماه در فک پایین و ۶ تا ۸ ماه در فک بالا است.»
لینک مقاله:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29876038/
چه کسانی می‌توانند ایمپلنت فوری انجام دهند؟
مهم‌ترین مسئله در موفقیت ایمپلنت یک روزه، انتخاب صحیح بیمار است. این روش برای همه افراد مناسب نیست.
معمولاً مواردی مانند موارد زیر توسط دندانپزشک بررسی می‌شوند:
- حجم و کیفیت مناسب استخوان فک
- امکان دستیابی به ثبات اولیه مناسب ایمپلنت
- سلامت قابل قبول لثه و بافت‌های اطراف
- وضعیت عفونت در محل دندان
- محل قرارگیری عصب‌ها و سینوس فک
- وضعیت دندان‌های مجاور
- نحوه تماس دندان‌های دو فک با یکدیگر
- عادت‌هایی مانند دندان‌قروچه
- استعمال دخانیات
- بیماری‌های زمینه‌ای و شرایط عمومی بیمار
- توانایی بیمار در رعایت مراقبت‌ها و بهداشت دهان
در نهایت تشخیص اینکه فرد کاندید مناسبی برای ایمپلنت فوری است یا خیر، تنها پس از معاینه و بررسی تصاویر رادیوگرافی امکان‌پذیر است.
CBCT چه نقشی در ایمپلنت یک روزه دارد؟
یکی از مراحل مهم برنامه‌ریزی برای ایمپلنت، بررسی سه‌بعدی استخوان فک است. در بسیاری از موارد از تصویربرداری CBCT برای ارزیابی محل کاشت استفاده می‌شود.
با استفاده از این تصاویر می‌توان مواردی مانند ارتفاع و عرض استخوان، موقعیت ساختارهای آناتومیک مهم و فضای مناسب برای قرارگیری ایمپلنت را بررسی کرد.
در درمان‌های دیجیتال، اطلاعات حاصل از CBCT می‌تواند همراه با اسکن داخل دهانی برای طراحی موقعیت ایمپلنت مورد استفاده قرار گیرد.
این برنامه‌ریزی به دندانپزشک کمک می‌کند پیش از جراحی، محل و زاویه مناسب قرارگیری ایمپلنت را با دقت بیشتری ارزیابی کند.
آیا ایمپلنت یک روزه بدون جراحی و خونریزی است؟
یکی دیگر از عبارت‌هایی که در تبلیغات ایمپلنت زیاد دیده می‌شود، «ایمپلنت بدون جراحی» است.
از نظر دقیق علمی، قرار دادن ایمپلنت در استخوان فک همچنان یک اقدام جراحی محسوب می‌شود. با این حال، در بعضی بیماران می‌توان از روش‌های کم‌تهاجمی و تکنیک Flapless استفاده کرد که در آن نیازی به کنار زدن وسیع لثه نیست.
در چنین شرایطی ممکن است برش، بخیه، تورم و خونریزی نسبت به بعضی جراحی‌های معمول کمتر باشد.
اما این روش نیز برای همه بیماران مناسب نیست. گاهی برای مشاهده مستقیم استخوان، پیوند استخوان یا انجام اقدامات درمانی دیگر، باز کردن لثه ضروری است.
بنابراین عبارت دقیق‌تر، «ایمپلنت با جراحی کم‌تهاجمی در بیماران واجد شرایط» است، نه اینکه ایمپلنت اساساً بدون جراحی انجام می‌شود.
مراحل ایمپلنت یک روزه چگونه است؟
۱. معاینه و بررسی شرایط بیمار
در ابتدا وضعیت دندان‌ها، لثه، استخوان فک و سابقه پزشکی بیمار بررسی می‌شود. تصاویر رادیوگرافی و در صورت نیاز CBCT نیز مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.
۲. برنامه‌ریزی درمان
در روش دیجیتال می‌توان با استفاده از اطلاعات تصویربرداری و اسکن داخل دهان، موقعیت مناسب ایمپلنت را پیش از شروع جراحی طراحی کرد.
در بعضی موارد امکان طراحی گاید جراحی نیز وجود دارد تا محل و زاویه ورود ایمپلنت مطابق برنامه درمانی تعیین شود.
۳. خارج کردن دندان در صورت نیاز
اگر دندان آسیب‌دیده یا غیرقابل نگهداری هنوز در دهان وجود داشته باشد، ممکن است با توجه به شرایط بیمار در همان جلسه خارج شود.
در صورت مناسب بودن استخوان و بافت‌های اطراف، امکان قرار دادن ایمپلنت بلافاصله پس از کشیدن دندان وجود دارد.
۴. قرار دادن پایه ایمپلنت
پایه ایمپلنت در موقعیت برنامه‌ریزی‌شده داخل استخوان قرار داده می‌شود.
یکی از مهم‌ترین عوامل در تصمیم‌گیری برای تحویل دندان موقت، میزان ثبات اولیه ایمپلنت است. اگر ثبات کافی وجود نداشته باشد، ممکن است دندانپزشک ترجیح دهد بارگذاری فوری انجام نشود.
۵. تحویل دندان موقت
اگر شرایط مناسب باشد، یک روکش یا پروتز موقت روی ایمپلنت قرار داده می‌شود.
این دندان موقت به‌خصوص در ناحیه دندان‌های جلویی اهمیت زیادی دارد، زیرا بیمار مجبور نیست دوره ترمیم را با فضای خالی دندان سپری کند.
۶. نصب روکش نهایی
پس از طی دوره ترمیم و بررسی وضعیت ایمپلنت، پروتز نهایی ساخته و جایگزین دندان موقت می‌شود.
بنابراین دندانی که در روز اول دریافت می‌کنید الزاماً همان روکش نهایی نیست.
ایمپلنت یک روزه برای دندان جلو
یکی از کاربردهای مهم ایمپلنت فوری مربوط به دندان‌های قدامی است.
فرض کنید یکی از دندان‌های جلویی بر اثر ضربه یا شکستگی قابل نگهداری نباشد. خالی ماندن جای دندان جلو می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر ظاهر لبخند و اعتمادبه‌نفس فرد داشته باشد.
اگر شرایط استخوان و لثه مناسب باشد، ممکن است بتوان پس از خارج کردن دندان، ایمپلنت را در همان جلسه قرار داد و یک دندان موقت نیز برای حفظ ظاهر لبخند طراحی کرد.
البته در ناحیه زیبایی، فقط سرعت درمان اهمیت ندارد. موقعیت ایمپلنت، فرم لثه و طراحی پروتز نیز نقش مهمی در نتیجه نهایی دارند.
آیا برای کل فک هم می‌توان در یک روز دندان گذاشت؟
در برخی بیماران بی‌دندان یا افرادی که تعداد زیادی از دندان‌هایشان قابل نگهداری نیست، می‌توان از درمان‌های Full Arch استفاده کرد.
روش‌هایی مانند All-on-4، All-on-6 و سایر طرح‌های All-on-X بر پایه قرار دادن تعدادی ایمپلنت در موقعیت‌های مشخص و اتصال یک پروتز چنددندانی به آنها طراحی می‌شوند.
در بیماران واجد شرایط ممکن است پروتز موقت ثابت در مدت کوتاهی پس از کاشت ایمپلنت‌ها تحویل داده شود.
با این حال، تعداد ایمپلنت‌ها و انتخاب تکنیک برای همه بیماران یکسان نیست و باید براساس وضعیت استخوان، فک، نیروهای جویدن و طرح درمان تعیین شود.
چه کسانی ممکن است کاندید مناسبی برای ایمپلنت یک روزه نباشند؟
در برخی شرایط ممکن است انجام درمان مرحله‌ای نتیجه قابل پیش‌بینی‌تری داشته باشد. برای مثال:
- کمبود شدید استخوان
- نیاز به پیوند وسیع استخوان
- برخی موارد نیازمند سینوس لیفت
- عدم دستیابی به ثبات اولیه کافی
- بعضی عفونت‌های فعال یا مشکلات بافتی
- دندان‌قروچه شدید و کنترل‌نشده
- برخی بیماری‌های زمینه‌ای کنترل‌نشده
- شرایط نامناسب لثه و بهداشت دهان
وجود یکی از این موارد الزاماً به معنی غیرممکن بودن ایمپلنت نیست؛ بلکه ممکن است لازم باشد ابتدا درمان‌های دیگری انجام شود و سپس کاشت ایمپلنت صورت گیرد.
ایمپلنت یک روزه بهتر است یا ایمپلنت معمولی؟
هیچ روشی را نمی‌توان برای تمام بیماران «بهترین» دانست.
اگر شرایط استخوان و لثه مناسب باشد و بتوان ثبات اولیه مطلوبی ایجاد کرد، ایمپلنت فوری می‌تواند باعث کوتاه‌تر شدن مراحل درمان و کاهش مدت بی‌دندانی شود.
از طرف دیگر، اگر شرایط برای بارگذاری فوری مناسب نباشد، عجله در قرار دادن روکش می‌تواند تصمیم درستی نباشد.
هدف اصلی در درمان ایمپلنت نباید فقط سریع‌تر تمام شدن درمان باشد؛ بلکه باید رسیدن به نتیجه‌ای پایدار، قابل پیش‌بینی و مناسب از نظر عملکرد و زیبایی باشد.
ایمپلنت دیجیتال چه ارتباطی با ایمپلنت یک روزه دارد؟
ایمپلنت دیجیتال و ایمپلنت فوری دقیقاً یک مفهوم نیستند.
«دیجیتال» به استفاده از ابزارهایی مانند اسکن داخل دهانی، تصاویر سه‌بعدی، نرم‌افزارهای طراحی و در برخی موارد گاید جراحی اشاره دارد.
«فوری» نیز بیشتر به زمان‌بندی کاشت ایمپلنت یا بارگذاری پروتز مربوط می‌شود.
استفاده از تکنولوژی دیجیتال می‌تواند در موارد مناسب به برنامه‌ریزی دقیق‌تر و ساده‌تر شدن برخی مراحل کمک کند، اما دیجیتال بودن درمان به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که بیمار بتواند ایمپلنت یک روزه انجام دهد.
بالاخره ایمپلنت یک روزه واقعیت دارد یا تبلیغات است؟
ایمپلنت یک روزه واقعیت دارد، اما تعریف درست آن اهمیت زیادی دارد.
در بیمار مناسب، می‌توان پایه ایمپلنت را در یک جلسه قرار داد و در صورت وجود شرایط لازم، دندان موقت نیز در همان روز یا مدت کوتاهی پس از آن تحویل داد.
اما اگر منظور از «ایمپلنت یک روزه» این باشد که در ۲۴ ساعت تمام مراحل ترمیم استخوان انجام شده و بیمار بدون هیچ محدودیتی روکش دائمی خود را دریافت می‌کند، چنین برداشتی دقیق نیست.
به همین دلیل در مجموعه دکتر محمدحسین هوشیار، ابتدا شرایط استخوان فک، لثه و وضعیت عمومی بیمار بررسی می‌شود و سپس درباره امکان انجام ایمپلنت فوری تصمیم‌گیری خواهد شد.
سرعت درمان زمانی ارزشمند است که کیفیت و اصول علمی درمان قربانی آن نشود.
سوالات متداول درباره ایمپلنت یک روزه
آیا واقعاً می‌توان در یک روز ایمپلنت کرد؟
بله. در بیماران واجد شرایط امکان قرار دادن پایه ایمپلنت و در برخی موارد تحویل دندان موقت در همان روز وجود دارد. اما تکمیل فرآیند جوش خوردن ایمپلنت با استخوان به زمان نیاز دارد.
دندانی که همان روز تحویل داده می‌شود دائمی است؟
در بسیاری از درمان‌های بارگذاری فوری، پروتز اولیه موقت است و پس از طی دوره ترمیم، روکش یا پروتز نهایی ساخته می‌شود.
آیا همه افراد می‌توانند ایمپلنت فوری انجام دهند؟
خیر. وضعیت استخوان، لثه، ثبات ایمپلنت، محل کاشت، بیماری‌های زمینه‌ای و عوامل متعدد دیگری باید بررسی شوند.
ایمپلنت فوری درد دارد؟
کاشت ایمپلنت معمولاً تحت بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. میزان درد و ناراحتی بعد از درمان نیز به نوع جراحی و شرایط هر بیمار بستگی دارد.
آیا ایمپلنت دیجیتال همان ایمپلنت یک روزه است؟
خیر. ایمپلنت دیجیتال به شیوه برنامه‌ریزی و اجرای درمان با کمک فناوری دیجیتال اشاره دارد، در حالی که ایمپلنت فوری به زمان کاشت یا بارگذاری ایمپلنت مربوط است.
برای فهمیدن اینکه ایمپلنت یک روزه برای من مناسب است چه کار کنم؟
برای پاسخ دقیق باید وضعیت دهان، لثه و استخوان فک معاینه و تصاویر مورد نیاز بررسی شود. پس از این ارزیابی می‌توان مشخص کرد که انجام ایمپلنت فوری برای شما امکان‌پذیر و منطقی است یا بهتر است درمان به‌صورت مرحله‌ای انجام شود.